సువర్ణ సుమన సుజ్ఞేయము - 670 (మా స్వామి: 85)

కుమతుండైన దురాత్ము పాపములు భక్తుండైన యవ్వాని క

ష్టములున్ బండినఁగాని నీకు నది నచ్చన్ బోదఁటట్లుండెఁబో

క్రమమేలా గయికోవు చావొకటియేగా తక్కు వా వెన్క స

ర్వము నెగ్గించితి వద్దిగూడఁ బ్రియమా? రానిమ్ము, విశ్వేశ్వరా ! "

ఇది ' మా స్వామి (విశ్వేశ్వర శతకం) లోని ఎనభై ఐదో పద్యం.

" విశ్వేశ్వరా ! చెడుబుద్ధి కలిగిన దుర్మార్గుని పాపాలు, భక్తుని యొక్క కష్టాలు బాగా పండితే గానీ నీకు నచ్చదనుకొంటాను.  సరే, అదట్లా ఉండనీ ! దేనికైనా ఒక పద్ధతి ఉండాలి కదా ! నే ననుభవించే కష్టాల్లో చావొక్కటేగా తక్కువ.  అన్నీ నువ్వనుకున్నట్లుగానే జరిగాయి.  నా చావు కూడా నీకు ప్రియమైతే, అది కూడా రానీ ! "

భగవంతుడిని పరిపూర్ణంగా నమ్మిన భక్తుడు, ఆవేశంలో భక్త రామదాసు లాగా ఏవేవో మాట్లాడుతుంటాడు.  అది అతని భక్తికి పరాకాష్ఠ. ఈ నిందాపూర్వక భక్తిలో, భక్తునికి భగవంతునికి మధ్య గల ఆత్మానుసంధానం బహిర్గతమౌతుంది.

సువర్ణ సుమన సుజ్ఞేయము - 669 (మా స్వామి: 84)

నీ వేమో కనిపించకుండినను గానీ యైనఁ గన్పించిన

ట్లే వేలూహలుగాఁగఁ దెచ్చుకొని నీవే కాక లేఁడే కదా ! 

దైవంబంచును నా కవిత్వము భవత్పాదద్వయిన్ జేర్చితిన్

రావే దీనికి నే ఫలం బొసఁగెదో రానిమ్ము, విశ్వేశ్వరా ! 

ఇది ' మా స్వామి (విశ్వేశ్వర శతకం) లోని ఎనభైనాలుగో పద్యం. 

" విశ్వేశ్వరా ! నీవు కనిపించకుండా ఉన్నాగానీ, కనిపించినట్లుగానే వేలకొద్దీ ఊహలు చేసుకొని, ఇక నీవు తప్ప అన్యదైవం లేడని, నా కవిత్వాన్ని నీ పాదార్పణం చేశాను.  దానికి ఎటువంటి ఫలిత మిస్తావో, ఇవ్వు.  అంతే స్వామీ !  "

విశ్వనాథ, వారి బృహత్కావ్యం శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్షాన్ని పరమేశ్వరాంకితం చేశారు.  కల్పవృక్షం ఖండాంత పద్యాలలో, పునరావృత్తిరహిత మోక్షసిద్ధి కోసం మహాకవి యొక్క వేదన కనిపిస్తుంది. ఆయన, తన గుండెను, పరమేశ్వరుని గుండెతో రాపిడి పెట్టాననీ, దాని కేమైనా ఫలముంటే ఇవ్వమనీ, పరమేశ్వరుణ్ణి వేడుకొన్నారు.

సువర్ణ సుమన సుజ్ఞేయము - 668 (మా స్వామి: 83)

నీ కారుణ్యము సాటి చూచెద వియన్నీలాతి నీలప్రభా

శ్రీకృన్మోహన వర్ణ భాద్రపదసం శ్లేష ప్రగర్జద్విలా

సై కాంభోద తనూ ప్రకాశిత వధూ సౌదామనీ దేహవ

ల్లీ కళ్యాణమనోజ్ఞదీధితి కరాళీ కేళి, విశ్వేశ్వరా !

ఇది ' మా స్వామి (విశ్వేశ్వర శతకం) లోని ఎనభైమూడో పద్యం.

" విశ్వేశ్వరా ! నీ దయ ఎంతటిదో చూపుతాను. నీలాకాశం లోని, అత్యంత సుందరమైన నీలవర్ణ కాంతులను విరజిమ్మే, అత్యంత సుందరమైన భాద్రపదమాసపు, గర్జించే నల్లని మేఘం కడుపులో ప్రకాశించే మెరుపుకన్య శరీరలావణ్యం యొక్క విలాసనృత్యం నీ కరుణ. "

ఈ పద్యం కూడా ఒకే ఒక దీర్ఘ సంస్కృత సమాసంలో ఉంది. భగవంతుని సృష్టి విలాసమే ఈ ప్రకృతి సౌందర్యం.  ఆరు ఋతువుల లోని ప్రకృతి సౌందర్యం, సౌభాగ్యం ఆయన కరుణా విశేషమే అన్నది మహాకవి భావన.

సువర్ణ సుమన సుజ్ఞేయము - 667 (మా స్వామి: 82)

నీ కారుణ్యము సాటిచెప్పెదఁ బికీ నిర్హ్రాద వేళాద్విరే

ఫైకోన్మాదిత సర్వతః పరివృత ప్రారంభగీతీ లస

న్మాకందాగ్రలతాంతపత్ర విగళన్మారంద కల్లోలినీ

వ్యాకీర్ణాంబుకణ ప్రసేక శిశిరత్వం బందు విశ్వేశ్వరా !

ఇది ' మా స్వామి (విశ్వేశ్వర శతకం) లోని ఎనభై రెండో పద్యం.

" విశ్వేశ్వరా ! నీ దయ ఎంతటిదో చాటి చెబుతాను తండ్రీ ! ఆడుకోయిలలు గొంతు విప్పే వేళ, మత్తెక్కిన గండు తుమ్మెదల ఝంకారాలు పరిసరా లంతటా వ్యాపించగా, గున్నమామిడి చిగురుటాకులు ప్రకాశిస్తుండగా, పూవులనుండి  మధు ధారలు జాలువారుతుండగా, మంచు బిందువులతో పువ్వులు తడిసిపోగా, శోభాయమానంగా ఉన్న శిశిరత్వంలో, నీ కరుణ దాగి ఉంది ప్రభూ ! "

ఋగ్వేద సంహిత భాగమైన రుద్రాధ్యాయం, ప్రకృతి లోని సమస్త వస్తుజాలంలో శివుని యొక్క అంతర్యామిత్వం నెలకొని ఉన్నదని సుస్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నది.

సువర్ణ సుమన సుజ్ఞేయము - 666 (మా స్వామి: 81)

నీ కారుణ్యము సాటితెత్తును భవానీ మోహనాకేకర

శ్రీకార శ్రవణాంబుజాత రుచిమత్స్మేరాననానంద కు

ల్యాకల్యాణ తరంగవత్రివళి సంలగ్నాత్మసంధాన ! వ

ర్షాకాలాంబుద సంస్రవజ్జలలవాచ్ఛశ్రీకి, విశ్వేశ్వరా

ఇది ' మా స్వామి (విశ్వేశ్వర శతకం) లోని ఎనభై ఒకటో పద్యం.  

" విశ్వేశ్వరా ! నీ కరుణకు సాటి యేదో తెస్తున్నాను, విను. పార్వతి యొక్క అందమైన కడగంటి  చూపులను, శ్రీకారముల వలె నున్న (శుభప్రదమైన)  పద్మాల వంటి చెవులను,  కాంతివంతమైన అరవిరిసిన ముఖాన్ని,  ఆనందసరోవరపు తరంగాలు అనబడే  కళ్యాణప్రదమైన నూగారును తనివితీరక వీక్షించే ఆత్మసంధానం కలవాడివి నీవు.  నీ కరుణ  వర్షాకాల మేఘాలు కురిపించే స్వచ్ఛమైన నీటిజల్లు వంటిది. " 

పార్వతీదేవి వంటి అందమైన స్త్రీ ఈ విశ్వంలో లేదు. అమ్మవారి అందానికి హక్కుదారు అయ్యవారు. శివుడు అర్థనారీశ్వరుడు.  వారిద్దరిదీ విడదీయరాని ఆత్మానుసంధానం. ఆమె ప్రకృతిస్వరూపిణి.  దృశ్యమాన జగత్తులోని జీవులలో నిద్రాణంగా ఉన్న శక్తిరూపిణి.  సహస్రారంలో, నిశ్చలమైన,  నిర్భరమైన, యోగసమాధిలో నున్న శివుని ఆత్మ, మూలాధారంలో నున్న శక్తి పైన లగ్నమై ఉంటుంది.  ఆయన ఆత్మ ఎప్పుడూ అమ్మవారి ఆత్మతో అనుసంధానమై ఉంటుంది. వారిద్దరిదీ స్త్రీపుంసయోగాత్మకమైన చైతన్యస్వరూపం. యోగమార్గంలో, జీవునిలో నున్న శక్తిని ఉద్దీపితం చేసి, సహస్రారంలో నున్న శివునితో అనుసంధానం చేయటమే జీవబ్రహ్మాత్మైక్యాను సంధానం. అందువల్లనే, విశ్వనాథ " సంలగ్నాత్మసంధాన " అన్న విశేషణాన్ని వాడారు.

సువర్ణ సుమన సుజ్ఞేయము - 665 (మా స్వామి: 80)

నీ కారుణ్యము సాటిసేయుదు హిమానీవాఃకణాలోల మా

లా కేళీనలినాకరాచ్ఛజల వేలా కేలికాసక్త బా

లా కర్పూరకపోలఫాలరుచిజాల స్రస్తచేల స్ఫుర

త్ప్రాకారాకృతిమత్కుచద్వితయసంభారాలు, విశ్వేశ్వరా !

ఇది ' మా స్వామి (విశ్వేశ్వర శతకం) లోని ఎనభయ్యో పద్యం.

ఈ పద్యం నాల్గు పాదాలు ఒకే ఒక దీర్ఘ సంస్కృత సమాసంగా ఉంది.  సంస్కృత భాషాపరిజ్ఞానం లేని నా వంటి వాడికి పద్యార్థాన్ని అన్వయించుకోవటం కష్టం.  అయినా చిన్న ప్రయత్నం చేస్తున్నాను.  పాఠకులు మన్నిస్తారని, పెద్దల ద్వారా, నా తప్పులు సరిదిద్దబడి, సరియైన అర్థం మీకు లభిస్తుందని ఆశిస్తున్నాను.

" విశ్వేశ్వరా ! నీ కరుణ ఎటువంటిదో చేసి చూపిస్తాను.  చల్లని నీటితో నిండి, తేలియాడుతున్న పద్మాలకు నివాసమైన స్వచ్ఛమైన సరోవరాల గట్ల మీద ఆడుకొంటున్న కన్యల యొక్క కర్పూరతాంబూలంతో నిండియున్న బుగ్గల నిగ్గులతో, జారుతున్న పైటకొంగుల చాటున ఉన్నతంగా కనిపించే స్తనద్వ్యయం యొక్క సంపూర్ణత్వాన్ని  గుర్తుచేసేటటువంటిది నీ కరుణ. "

శివుడు అర్థనారీశ్వరుడు.  ఆయన వక్షస్థలం సంగీత, సాహిత్య నృత్య, నాట్యవిశేషాలకు ఆటపట్టు.  జీవితానికి సంపూర్ణత్వాన్ని కలిగించేది.